Bụpgiấm (Hibiscus sabdariffa L.) thuộc họ Bông (Malvaceae), tên khác làcây giấm, bông bụt giấm, đay Nhật, là một cây bụi, cao 1-2m. Thân màulục hoặc đỏ tía, phân cành ở gốc. Cành nhẵn hoặc hơi có lông. Lá mọc sole. Hoa to, mọc riêng lẻ ở kẽ lá, màu vàng, ở giữa màu đỏ tía sẫm. Quảnang, hình trứng, nhọn đầu, có lông mịn, mang đài tồn tại; hạt nhiều,màu đen.
Câyđược trồng chủ yếu ở các tỉnh miền Trung và thử nghiệm phủ đất trốngđồi trọc cho kết quả tốt ở Hà Tây, Hòa Bình, rất thích hợp với đất đaicằn cỗi, ít mưa nhiều nắng.

Mùa hoa quả: tháng 7 – 10.
Theo tài liệu nước ngoài, tuỳ theo mục đích sử dụng, người ta phân loại bụp giấm thành hai thứ: Hibiscus sabdariffa L. var. sabdariffa (trồng để lấy đài ăn và làm thuốc và Hisbiscus sabdariffa L. var. altissima (chủ yếu để lấy sợi bện thừng).

Hisbiscus L. là một chi lớn trong họMalvaceae, phần lớn là cây bụi hay gổ nhỏ, phân bố chủ yếu ở vùng nhiệt đới và á nhiệt đới châu Á và châu Phi. Ở Ấn Độ, có khoảng 40 loài, Việt Nam 23 loài… Nhiều loài là cây trồng làm cảnh, làm thuốc và làm rau ăn.
Bụp giấm có nguồn gốc ở Tây Phi. Hiện có 2 thứ được trồng tương đối phổ biến ở Ấn Độ, Malaysia, Philippin và Indonesia… là Hibiscus sabdariffa L. var sabdariffa và Hibiscus sabdariffa var altissima. Bụp giấm được nhập vào Việt Nam cách đây khoảng 10 năm. Cây ưa sáng, ưa ẩm và có thể hơi chịu hạn. Cây trồng ở Việt Nam tỏ ra có khả năng thích nghi với nhiều loại đất, kể cả đất đồi vùng trung du, hơi chua (Ba Vì – Hà Tây). Là loại cây nhiệt đới, bụp giấm sinh trưởng phát triển tốt ở vùng có nhiệt độ trung bình khoảng 23 – 240C

Bộphận dùng làm thuốc của bụp giấm là hoa, thu hái vào mùa thu, lúc cáclá đài còn mềm, không nhăn héo và có màu đỏ sẫm. Và cũng chỉ thu háitrong vòng 15-20 ngày sau khi hoa nở vì để lâu, dược liệu sẽ kém phẩmchất. Về mặt hóa học, hoa bụp giấm chứa anthocyan 1,5%, acid hữu cơ,nhựa, đường, alcaloid, các vitamin A, B, C, D và một số thành phầnkhác. Anthocyan gồm chủ yếu là delphinidin - 3 - sambubiosid (hibiscinhay daphiriphylin) và cyanidin - 3 - sambubiosid (một sắc tố màu đỏdùng để nhuộm màu thức ăn và đồ uống, thay thế các loại hóa chất tổnghợp thường gây độc). Acid hữu cơ bao gồm acid hibiscic 23%, acid citric12-17%, acid tartric và malic.

Theokinh nghiệm dân gian của Việt Nam và một số nước Đông Nam Á khác, láđài của hoa bụp giấm để tươi, rửa sạch, ép lấy nước, pha thêm đường vànước lọc để thành thứ đồ uống đặc biệt, có vị chua dịu, mùi thơm nhẹ,có tác dụng làm mát, tiêu khát, giải nhiệt, lợi tiểu, thông mật, nhuậntràng, hạ huyết áp, sát khuẩn, kháng nấm, chống độc (Đã có sản phẩmnước uống giải khát với nhãn hiệu đăng ký là Hib-C của Malaysia). Láđài hoa bụp giấm phơi khô, hãm uống là thuốc giúp tiêu hóa chữa cácbệnh gan, mật. Liều dùng hằng ngày: 9-15g.
Caochiết của lá đài hoa bụp giấm trộn với hydroxyd nhôm, rồi bào chế thànhdạng viên, mỗi viên chứa 0,64g dược liệu; ngày uống 2-3 lần, mỗi lần3-5 viên, chữa tăng huyết áp. Hoa bụp giấm còn được chiết xuất và phachế thành các sản phẩm như trà nhúng, rượu vang, mứt, sirô để phục vụnhu cầu giải khát và phòng, chữa bệnh cho nhân dân.

Gầnđây, các nhà khoa học trên thế giới đã nghiên cứu thấy một số hợp chấttrong hoa bụp giấm khi tác dụng lên gan mật giúp điều hòa được hàmlượng cholesterol trong máu, chuyển hóa chất béo giúp hạn chế nguy cơxơ vữa động mạch gây tai biến mạch máu não, tăng huyết áp, hạn chế hiệntượng béo phì và chống lão hóa. Chất hibiscin trong hoa cũng được xácđịnh có tính kháng khuẩn.


Nước sắc, dịch chiết bằng cồn từ đài hoa bụp giấm, tiêm tĩnh mạch với liều 200mg/kg trên chó gây mê có tác dụng hạ huyết áp với mức hạ tối đa đạt khoảng 50%. Trên chó gây cao huyết áp thực nghiệm, nước sắc từ đài hoa cho uống qua dạ dày với liều lượng 4g/kg dùng liên tục trong 10 ngày, huyết áp hạ rõ rệt.
Bụp giấm được xem như có độc đối với loài ốc là ký chủ của ký sinh trùng sán máng (schistosoma mansoni).
Nước hãm của đài hoa có tác dụng lợi mật, lợi tiểu, hạ huyết áp, nhuận tràng, kích thích nhu động ruột và sát trùng đường ruột.
Chất hibiscin có trong đài hoa được xác định có tác dụng kháng sinh. Lá có tác dụng lợi tiểu , an thần, làm mát dịu.
Bụp giấm có vị chua, tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, giải khát, liễm phế, chỉ khái.

Lá bụp giấm có vi chua, dùng làm rau ăn. Đài hoa cũng được dùng làm gia vị thay giấm, chế nước giải khát, mứt kẹo, siro hoặc đem phơi khô và nấu lấy nước uống. Nước hãm đài hoa uống giúp tiêu hoá, chữa các bệnh gan mật, cao huyết áp, thần kinh.
Lá, đài hoa và quả còn chữa bệnh scorbut. Ở một số nước như Mianma, Đài loan, hạt bụp giấm được dùng làm thuốc bổ, nhuận tràng, lợi tiểu. Ở Philippin, rễ bụp giấm là thuốc bổ đắng và kích thích ăn uống, còn có hiệu quả đối với bệnh xơ cứng động mạch và các bệnh nhiễm trùng đường ruột.
Liều dùng: 9 - 15g đài hoa sắc hoặc hãm nước uống.

Chữa trị cao huyết áp: Cao chiết của đài hoa bụp dấm trộn với hydroxyd nhôm, bào chế thành viên, mỗi viên tương dương 0,64g dược liệu. Mỗi lần uống 3 - 5 viên, ngày 2 - 3 lần.
Cách làm:
• 1.Hoa mua về chỉ nhặt lấy cánh hoa, tách riêng đài hoa, 1kg hoatươi thì chỉ được 5 lạng cánh hoa tươi. Có dụng cụ riêng để đục đàihoa, nhằm giữ hoa có "phom" đẹp như thế này.
Tuy nhiên mình không có thì mình dùng kéo cắt viền và bỏ đài hoa ra, không thì bẻ cánh hoa làm đôi cho nhanh.
• 2.Nhặt xong, rửa sạch sau đó lại tráng lại cẩn thận bằng nước đun sôi để nguội.
• 3.Cho ra rổ, Để khô hẳn nước.
• 4. Sau đó, một lớp hoa, một lớp đường. thường tỷ lệ đường là 1kg cánh hoa + 1,3kg đường hoặc hơn tuỳ thích.
• 5. Tuyệt đối không để dính nước lã vào. Cho vào lọ thuỷ tinh là tốtnhất, đậy kín, ngày hôm sau đã bắt đầu ngấm. 3 ngày là nước siro đã kháđậm nét. 2 tuần sau dùng là ngon lắm rồi.
• 6. Tớ mua 2kg, phải ngâm 3 lọ thuỷ tinh nhỏ mới hết hoa vì ban đầucánh hoa rất lồng cồng, nhưng về sau hoa ngấm và xẹp xuống thì chỉ cầnđổ 1 lọ là vừa.
• 7. Ngâm siro hoa bụp giấm có nhiều cách , nhưng vài người tớ biếtthì mọi người ngâm riêng cánh hoa và đài hoa. Cánh hoa ngâm lấy nướcsirô, còn đài hoa thì không ngâm chung vì đài hoa phai màu không đẹp,lại có lông tơ nên cần phơi khô đi rồi mới pha riêng như nước chè ấy,uống rất mát gan, lợi tiểu.
• 8. Có cách khác mà người Malaysia hoặc TQ có làm là đun sôi cánhhoa với đường và nước từ 8-10 phút, hoa cũng sẽ tiết ra màu đỏ rất đẹp,rồi để lạnh uống, cũng tốt. Cách ngâm làm sirô thì để lâu hơn. Nếu ngâmcả đài thì mọi người nói không ngon bằng chỉ ngâm cánh hoa không.